De filmer en fotograaf Sahin Sisic vroeg me om mee te doen aan de expositie ‘Hands Tied’ deze zomer in Sarajevo. De uitleg was in het (voor mij onbegrijpelijke) Bosnisch dus ik voelde alle vrijheid om te maken wat het maar wilde worden. Ik zag een foto van een Bosnische vrouw die tijdens het Joegoslavië tribunaal vertelde over de hel van de oorlog die haar overkomen was. Ik zag een mooie, sterke vrouw met immens veel verdriet, die haar boosheid gebruikte als inzet voor gerechtigheid en bewustzijn. Ik heb geprobeerd net zo’n krachtige vrouw te schilderen met de dood in haar ogen. De maan kijkt toe hoe in de pikzwarte nacht toch het ochtendgloren weer verschijnt. Om haar heen zweven de zielen van haar overleden dierbaren, een vader, een zoon, een buurman…..
Toen zag ik ineens voor me hoe dat gaat bij slachtingen van mensen op zo’n grote schaal. Al die oorlogen op de aarde, ooit, toen, nu, al die vermoordde medemensen, alle zielen die zich terugtrekken uit het lichaam en langzaam omhoog zweven. Als in een droomwereld zag ik de zielen opstijgen, soms los, soms op een baar, soms gedragen door handen. Daarom werd dit schilderij een ode deze menselijke doden die in mijn ervaring levende zielen zijn; ‘For Those Floating Souls’.
Ik zag hoe de vrouwen de zielen van hun mannen en kinderen begeleidden. Ik zag de zielen vrij ronddrijven in het blauw van de nacht. De droom breidde zich uit en ik naaide met rood draad grote stukken doek aan het bestaande doek om de vrouwen en de zielen erbij te schilderen. Het is een soort wandtapijt geworden.
‘Hands Tied’, de titel van de expositie, kan op van alles slaan. Ieder voelt zich wel eens machteloos in het leven. Misschien door mishandeling in een gezin, door eigen angsten, door een schoolsysteem, als je leeft in een dictatuur of als oorlog je overvalt. Het is een breed en universeel thema dat in veel levens heel persoonlijk wordt.
In mijn schilderij gaat het om de mensen die door oorlog overweldigd hun leven daaraan verliezen. En niemand lijkt daar iets tegen te kunnen doen, zelfs niet de vredesmissies, en ook niet de landen die staan voor democratie, vrede en gerechtigheid. De hele wereld kijkt steeds weer in afgrijzen toe hoe de slachtingen onvermijdelijk doorgaan.
Op dodenherdenking, 4 mei legde ik de laatste hand aan mijn kunstwerk. Dat voelde passend en goed. Mijn manier van herdenken.
Toen Sahin op mijn atelier op bezoek kwam hing ik het doek in de ruimte en zagen we ineens ook de achterkant. De aan elkaar genaaide stukken met resten van oudere schilderijen. Het leek een stukje persoonlijke herinnering. Daarom noemde Sahin het doek ‘Two Sides of Memory’. Waarbij ik me heel bewust ben hoe prettig ik het vind dat ik in vrede ben opgegroeid en in rust mijn kunstenaarschap kan vormgeven en beleven, terwijl hij oorlog meemaakte en dat heeft zijn kunstenaarschap gevormd.
Het doek is klaar om naar Sarajevo te gaan!
Klaar voor de expo in een prachtige grote galerie aldaar:
VEZANE RUKE – TIED HANDS.
Artist Sylvia Thyssen (Netherlands) has completed a double-faced painting titled TWO SIDES OF MEMORY, which is ready to travel to Sarajevo and become part of the interdisciplinary art project VEZANE RUKE – TIED HANDS at Collegium Artisticum, from June 18 to July 14, 2026.
Olieverf en acrylverf op doek 105x250 cm, 2026 Sylvia Thijssen. Minder weergeven